هشتاد سال از نامگذاری ایران می گذرد!

در فروردین سال 1314 خورشیدی طبق

بخشنامه وزارت امور خارجه و تقاضای

دولت وقت ، نام رسمی ایران ( به جای

پرس ، پرشیا و غیره ) برای کشور ما

انتخاب شد . در مغرب زمین از قرون

وسطی ، ایران به نام هایی از قبیل :

پرس ( فرانسوی ) ، پرشیا ( انگلیسی )

، پرسیس ( یونانی ) نامیده شده است . اسمی که امروز" ایران " گفته می شود

بیش از 600 سال پیش " اران " Eran تلفظ می شد .

سعید نفیسی در دی ماه 1313 نام " ایران " را به جای " پرشیا " پیشنهاد کرد . این

نامگذاری در آغاز مخالفانی نیز داشت و براین باور بودند که در " پرشیا " فرهنگ و

تمدنی نهفته است که نمی توان آن را حذف کرد و شناخته شده و بین المللی نیز

است ؛ اما حامیان نامگذاری ایران ، اعتقاد داشتند که واژه ایران بسیار کهن و بر

اقتدار سیاسی کشور می افزاید . " واژه ایران " بسیار کهن و قبل از آمدن آریایی ها

به سرزمین مان اطلاق می شد و نامی تازه و ساخته و پرداخته نیست . پروفسور

آرتور اپهام پوپ ( 1969 – 1881 میلادی ) ایران شناس مشهور امریکایی در کتاب "

شاهکارهای هنر ایران " که در سال 1338 توسط دکتر پرویز خانلری به زبان فارسی

ترجمه شده است ، می نویسد : « کلمه ایران به فلات و توابع جغرافیایی آن حتی در

هزاره پیش از آمدن آریاییان نیز اطلاق می شود » واژه " ایران " از دو قسمت ترکیب

شده است . قسمت اول به معنی اصیل ، نجیب ، آزاده و شریف است . قسمت دوم

به معنی سرزمین یا جا و مکان است . در شاهنامه فردوسی بارها کلمه " ایران " به

کار رفته است . ده ها بار ترکیباتی نظیر : بزرگان ایران ، بر و بوم ایران ، ایران و توران ،

ایران و روم ، ایران زمین ، شهر ایران ، ایران و انیران و نیز بیش از 350 بار " ایرانی و

ایرانیان " . معنی واژه " ایران " سرزمین آزادگان است . فردوسی در شاهنامه در باره

خوی آزادگان ( ایرانیان ) چنین می سراید : تو با دشمن ار خوب گفتی رواست / از

آزادگان خوب گفتن سزاست دکتر محمد معین ( 1293 – 1350 ) ادیب و سخنور نامی

ایران در خصوص ریشه واژه ایران می نویسد : « اصل و ریشه Arya هر چه باشد ،

این قدر واضح است که این کلمه به تداعی معانی بسیار را به خاطر می آورد . مللی

که متعلق به بخش خاوری هند و اروپائیان بودند ، خود را بدین نام مفتخر

می دانستند . آرین Aryan از واژه آریا Arya مشتق است . اجداد مشترک ملل هند و

ایران خود را بدان نام معرفی می کردند . واژه ایران ، خود از همین ریشه آمده است

» دکتر بهرام فره وشی ( 1304 – 1371 ) ایران شناس و استاد پیشین دانشگاه

تهران در خصوص ریشه واژه ایران می نویسد : « ایران در زبان اوستایی به صورت

ائیریه Airya و در زبان فارسی باستان اریه Ariya آمده است . در اوستا هم نام قومی

ایرانی به معنی شریف و نجیب و اصیل است . این واژه در زبان ایرلندی کهن هم به

همین معنی است . قسمت اول کلمه ایرلند Ir – Land به معنی نجیب و شریف و

قسمت دوم آن به معنی سرزمین است .

ایرلند به معنی سرزمین نجباست » برگرفته از مقاله " چگونه ایران شدیم ؟ " نوشته

مجتبی انوری 1386